آخرین ارسالات تالار

 
 

بازگشت   فوروم ایران آمریکا > ورود به تالار ادبیات > شعر

پاسخ
    نمایش ها: 4875 - پاسخ ها: 9  
ابزارهای موضوع نحوه نمایش
قدیمی 12-26-2008, 07:52 PM   #1
صالح
 
صالح's Avatar
 
تاریخ عضویت: Oct 2008
پست ها: 1,264
تشکرها: 2,026
در 716 پست 1,614 بار تشکر شده
Points: 25,670, Level: 96
Points: 25,670, Level: 96 Points: 25,670, Level: 96 Points: 25,670, Level: 96
Activity: 10%
Activity: 10% Activity: 10% Activity: 10%
Question اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

هنوز صدای معلم کلاس چهارم ابتدایی در مدرسه شهید علی گودرزی خرم آباد در گوشم طنین دارد وقتی این بیت زیبا را می خواند که:
دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود
خانم معلم این بیت را همانجور معنی می کرد که هنوز هم معنی می شود. یک معنی ساده و بلکه ساده انگارانه که سالهاست ورد زبان عموم است! معنای مصرع اول روشن است و محل مناقشه نیست اما در خصوص مصرع دوم چیزی که اشتهار دارد این گونه است که فردوسی ،شاعر پاکنهاد ما ،با حسرت می گوید که دریغ است ایران جایگاه شیران و پلنگان ( استعاره از دشمن ) شود.
برای اینکه مستند این گفته را نشان دهم شما را ارجاع می دهم به سایت شبکه آموزش سیما که در درس بیست و هشتم تمرین انشاء این بیت را مثل همه معلم های ادبیات این گونه معنی کرده است:
حيف است که ايران ويران شود و محل لانه جانوران وحشي مثل شير و پلنگ شود (يعني دشمنان خونخوار در آن لانه کنند.) (لینک شبکه آموزش)
این معنی ساده اندیشانه به دلایلی که خواهم گفت باطل است و نشان می دهد که در همه این سالها و بلکه قرون شعر را غلط خوانده ایم.


این بیت درشاهنامه از قول مردم ایران علیه کیکاوس آمده است. وقتی که کیکاوس به هاماوران حمله می کند در جنگ اسیرمی شود. ازاین سو تورانیان هجوم می آورند، و سپاه ایران پراکنده و جمع زیادی از ایرانیان اسیرمی شوند. پس ایرانیان آزادیخواه به رستم پناه می برند و از بی تدبیری کاوس که کشوررا به باد فنا داده، شکایت می برند. در این جاست که در وصف حال ایشان می گوید :
سپاه اندرایران پراکنده شد زن و مرد و کودک همه بنده شددو بهره سوی زاولستان شدند به خواهش برپوردستان شدندکه مارا زبدها تو باشی پناه چو گم شد سرتاج کاوس شاهدریغ است ایران که ویران شود کنام پلنگان و شیران شود
اولین نکته ای که باعث تشکیک در معنی رایج این بیت می شود آنجاست که در کمال شگفتی و برخلاف اعتقاد عمومی ایران که همیشه پهلوانان و دلیران خود را به شیر تشبیه کرده اند در اینجا دشمن به شیر تشبیه شده است! آیا فردوسی که خود استاد نماد سازی است در این بیت در نشانه سازی دچار اشتباه شده است؟ چگونه باور پذیر است که صفت آرش و سهراب صفت دشمن بد کیش باشد؟ و مگر نه آنکه شیر نشانه شجاعت است و از دیر باز دشمن زبون و ناتوان معرفی می شود ؟ پس چگونه فردوسی به عوض صفات رایج دشمن چون "دد" ، "دیو " ،" اهریمن" ،"شغال"، " موشان" و "روبهان" از صفت" شیر" که نشانه دلیری و توانمندی و سروری و شجاعت است و "پلنگ" که نماد غرور و چالاکی و قدرت است استفاده می کند؟!
این پارادوکس معنایی گناه فردوسی نیست بلکه حاصل خوانش نادرست است . آنچنان که گاه استادان ادبیات ناچار شده اند برای حل این تناقض چنین استدلال کنند که شیر هم معنای مثبت دارد و هم معنای منفی!:
« در شاهنامه، فردوسي از شير به شكل مثبت يعني شجاعت و هم نقش منفي درنده‌خويي بهره مي‌برد.فردوسي در اين ابيات براساس متون كهن ادب پارسي از وجه منفي شير استفاده كرده است. اين در حالي است كه در ابيات ديگري به خصوص آن جايي كه از پهلوانان به عنوان نره شيران نام مي‌برد به صورت مثبت از شير بهره مي‌برد.»( فرهنگ جانوران در ادب فارسي /دكتر منيژه عبداللهي ) لینک مطلب
این تناقض گویی زیبنده کسی نیست که استاد و بلکه احیاگر زبان فارسی نامیده می شود.
و شگفت آنکه بسیاری صداوسیما را به خاطر پخش سرود زیبایی با این مضمون :
« ایران خاک دلیران / ایران کنام شیران / ایران همیشه جاویدان»
سرزنش کردند که چرا گاف کرده و ایران را با افتخار کنام دشمنان خوانده است!
البته شاید واژه " کنام" در آغاز مصرع یکی از دلایل این اشتباه تاریخی باشد. در واقع کنام را چنان نام بدی تصور کرده اند که بعید است شاعر بلند مرتبه ما ایران را کنام بنامد! آنچنانکه به عنوان مثال وزیر پیشین فرهنگ به همین خاطر چنین افاضه فرموده اند :
«فردوسي درباره ايران مي گويد: که ايران باغي است خرم بهار/ همه پر از لاله کامکار. در جاي ديگري هم مي گويد دريغ است که ايران ويران شود/ کنام پلنگان شيران شود. اگر ما اين دو تعبير را در کنار يکديگر قرار دهيم، به کنه تعبيري که فردوسي از ايران ارائه مي دهد مي رسيم.در نگاه فردوسي کنام يعني جنگل و جايي که قانون در آن نيست. اما باغ داراي نظم است و محل روييدن علفهاي هرز نيست. ايران فردوسي که ايران واقعي است سرزميني است اهورايي که دشمنان زيادي دارد. در تعبير حکيم توس دشمنان ايران اهريمنان هستند که مخالف سرسبزي و بالندگي اين خاک اهورايي هستند. »(احمد مسجد جامعی/سخنرانی در مراسم روز جهانی موزه ها)
کنام در ادبیات فارسی علاوه بر لانه جانور ان معنی آرامگاه و آشیانه انسان هم می دهد( ر.ک لغت نامه ذیل همین ماده)به عنوان مثال خاقانی گوید:
من خاک خاک او که ز تبریزکوفه ساختخاکیست کاندر او اسداﷲ کند کنام
اما معنای درست بیت کدام است؟
چنین می پندارم که شاعر در مصرع دوم "کنام پلنگان و شیران" اشاره به مام میهن دارد و "شود" در انتهای بیت معنی از دست دادن می دهد. در واقع فردوسی بیان می دارد که دریغ است ایران که آشیانه مردان شجاع و دلیر (بسان شیر و پلنگ) است از دست برود و ویران شود.
"شود" به معنی رفتن در ادبیات فارسی سابقه ای مدید دارد:
· چون چند روز بشد لشگرش حسن بن قحطبه را بر خود امیر کردند (زین، 120)
· و چهار بار پادشاهی از ایران بشد (مقدمه 10)
· گر سخن گوید آب سخن ما برود
بشود دور ستاره چو برآید مهتاب (فرخی 16)
(ر. ک گفتار سبز 12/8/86 پست 140)
چیزی که گمان بنده را بر این معنی استوار می سازد آن است که اگر "شود" را به معنی "از دست رفتن" بگیریم با "شود" در مصرع اول "جناس تام" می شود که صنعتی ادبی است و نشانه قوت ذوق شاعر است و از طرفی چون حکم قافیه می یابد این بیت "دو قافیه ای" می شود که باز از صنعت های ادبی و از طبع آزمایی های رایج شاعران است. اضافه بر همه این ها چینش هنرمندانه واژگان به شکلی که نه معنای نزدیک به ذهن که معنای بعید آن مورد نظر گوینده باشد از دیگر صنعت های شعری و از توانمندی های خاص شاعران است که فردوسی ،استاد همه سخندانان، در این بیت به خوبی از آن استفاده کرده است.
صالح آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
13 کاربر از صالح بخاطر ارسال این پست تشکر کرده اند:
قدیمی 12-26-2008, 10:20 PM   #2
فابیان
 
فابیان's Avatar
 
تاریخ عضویت: Sep 2008
پست ها: 3,972
تشکرها: 29,331
در 3,403 پست 14,832 بار تشکر شده
Points: 19,354, Level: 88
Points: 19,354, Level: 88 Points: 19,354, Level: 88 Points: 19,354, Level: 88
Activity: 0%
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

رفیق بقول معروف دست رو دلم نذار که صدام در میاد .
فابیان آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
این کاربر از فابیان بخاطر ارسال این پست تشکر کرده است :
قدیمی 12-26-2008, 10:33 PM   #3
شهاب
 
تاریخ عضویت: Aug 2008
محل سکونت: آمریکا و کانادا
پست ها: 4,885
تشکرها: 7,017
در 3,471 پست 18,838 بار تشکر شده
Points: 41,465, Level: 100
Points: 41,465, Level: 100 Points: 41,465, Level: 100 Points: 41,465, Level: 100
Activity: 2%
Activity: 2% Activity: 2% Activity: 2%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

نقل قول:
نوشته اصلی توسط فابیان کربلائی نمایش پست ها
رفیق بقول معروف دست رو دلم نذار که صدام در میاد .


فابیان عزیز، ممنون می شویم بحث ها با استدلال های قوی و منطقی همراه باشد. کیفیت کار این فوروم در گرو دوری همه ما از بیان احساسی است.
شهاب آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
این کاربر از شهاب بخاطر ارسال این پست تشکر کرده است :
قدیمی 12-26-2008, 10:52 PM   #4
صالح
 
صالح's Avatar
 
تاریخ عضویت: Oct 2008
پست ها: 1,264
تشکرها: 2,026
در 716 پست 1,614 بار تشکر شده
Points: 25,670, Level: 96
Points: 25,670, Level: 96 Points: 25,670, Level: 96 Points: 25,670, Level: 96
Activity: 10%
Activity: 10% Activity: 10% Activity: 10%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

دوستان با عرض پوزش لینک مطلب یادم رفته بود.
http://www.goftaresabz.blogfa.com/post-210.aspx
صالح آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
این کاربر از صالح بخاطر ارسال این پست تشکر کرده است :
قدیمی 01-02-2009, 06:53 PM   #5
saeed.sajedi
 
saeed.sajedi's Avatar
 
تاریخ عضویت: Jan 2009
محل سکونت: بجنورد-تهران
پست ها: 136
تشکرها: 102
در 100 پست 369 بار تشکر شده
Points: 10,575, Level: 68
Points: 10,575, Level: 68 Points: 10,575, Level: 68 Points: 10,575, Level: 68
Activity: 0%
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

سلام صالح جان از مطلب جالبی که نوشتی ممنون اما به نظرم استدلالی که برای معنی جدید مصراع دوم شده درست نیست یعنی به نظر من ((شود)) در این مصراع به معنی رفتن نیست شاید صفت منفی درنده خویی پلنگان و شیران بیشتر مورد نظر بوده است. نباید از یک نکته گذشت و آن این که گاهی ضرورت شعری ایجاب می کند که از بعضی واژه ها و کلمات استفاده کنیم حتی در صورتی که واقف باشیم که این کلمه در هر دو معنی مثبت و منفی می تواند به کار رود و بعضی اوقات یک کلمه مثبت در یک نقش منفی و یک کلمه منفی در نقش مثبت ظاهر می شود. به عنوان مثال به یک بیت از شهریار اشاره می کنم:
من آن ببرم که شیران را به بازی بر نمی گیرم
تو آهو وش چنان شوخی که با من می کنی بازی
در این جا شهریار نمی گوید من آن شیرم که ببران را به بازی بر نمی گیرم در حالی که می دانیم صفت ببر غرور است که یک صفت منفی است و صفت شیر شجاعت است شهریار می گوید من آن قدر مغرورم که شیران را هم عددی حساب نمی کنم اما توی شوخ آهو صفت من را به بازی گرفته ای...در واقع اینجا شهریار برای این که به مصراع دوم بار معنایی بیشتری بدهد در مصراع اول صفت غرور ببر را در مورد خودش به کار برده است و مثال هایی از این دست در ادبیات ما زیاد به چشم می خورد.من در مورد این شعر فردوسی فکر می کنم که همان صفت منفی درنده خوئی شیران و پلنگان برای دشمن مورد نظر بوده است.
saeed.sajedi آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
3 کاربر از saeed.sajedi بخاطر ارسال این پست تشکر کرده اند:
قدیمی 01-02-2009, 07:36 PM   #6
صالح
 
صالح's Avatar
 
تاریخ عضویت: Oct 2008
پست ها: 1,264
تشکرها: 2,026
در 716 پست 1,614 بار تشکر شده
Points: 25,670, Level: 96
Points: 25,670, Level: 96 Points: 25,670, Level: 96 Points: 25,670, Level: 96
Activity: 10%
Activity: 10% Activity: 10% Activity: 10%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

نقل قول:
نوشته اصلی توسط saeed.sajedi نمایش پست ها
سلام صالح جان از مطلب جالبی که نوشتی ممنون اما به نظرم استدلالی که برای معنی جدید مصراع دوم شده درست نیست یعنی به نظر من ((شود)) در این مصراع به معنی رفتن نیست شاید صفت منفی درنده خویی پلنگان و شیران بیشتر مورد نظر بوده است. نباید از یک نکته گذشت و آن این که گاهی ضرورت شعری ایجاب می کند که از بعضی واژه ها و کلمات استفاده کنیم حتی در صورتی که واقف باشیم که این کلمه در هر دو معنی مثبت و منفی می تواند به کار رود و بعضی اوقات یک کلمه مثبت در یک نقش منفی و یک کلمه منفی در نقش مثبت ظاهر می شود. به عنوان مثال به یک بیت از شهریار اشاره می کنم:
من آن ببرم که شیران را به بازی بر نمی گیرم
تو آهو وش چنان شوخی که با من می کنی بازی
در این جا شهریار نمی گوید من آن شیرم که ببران را به بازی بر نمی گیرم در حالی که می دانیم صفت ببر غرور است که یک صفت منفی است و صفت شیر شجاعت است شهریار می گوید من آن قدر مغرورم که شیران را هم عددی حساب نمی کنم اما توی شوخ آهو صفت من را به بازی گرفته ای...در واقع اینجا شهریار برای این که به مصراع دوم بار معنایی بیشتری بدهد در مصراع اول صفت غرور ببر را در مورد خودش به کار برده است و مثال هایی از این دست در ادبیات ما زیاد به چشم می خورد.من در مورد این شعر فردوسی فکر می کنم که همان صفت منفی درنده خوئی شیران و پلنگان برای دشمن مورد نظر بوده است.
از توضیحات و محبتت ممنونم.
این متن رو من منعکس کردم.دیدم قابل تامل است.لینکش هم در کامنت ها موجود است.
مطمئنا نظر شما هم قابل تامل است. البته مشخص شما در ادبیات صاحب نظری. ولی من فقط شاید یک علاقه مند محسوب شوم. همین!
صالح آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
این کاربر از صالح بخاطر ارسال این پست تشکر کرده است :
قدیمی 01-03-2009, 01:50 PM   #7
saeed.sajedi
 
saeed.sajedi's Avatar
 
تاریخ عضویت: Jan 2009
محل سکونت: بجنورد-تهران
پست ها: 136
تشکرها: 102
در 100 پست 369 بار تشکر شده
Points: 10,575, Level: 68
Points: 10,575, Level: 68 Points: 10,575, Level: 68 Points: 10,575, Level: 68
Activity: 0%
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

سلام صالح جان
از لطفی که نسبت به من داشتی ممنونم اما من در زمینه ادبیات صاحب نظر نیستم فقط گاهی وقت ها شعر می خونم و بعضی اوقات هم شعر می گم همیندر هر صورت ممنونم
saeed.sajedi آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
این کاربر از saeed.sajedi بخاطر ارسال این پست تشکر کرده است :
قدیمی 06-25-2015, 08:24 AM   #8
sofi3940
 
تاریخ عضویت: Jun 2015
پست ها: 1
تشکرها: 0
در 1 پست 1 بار تشکر شده
Points: 13, Level: 1
Points: 13, Level: 1 Points: 13, Level: 1 Points: 13, Level: 1
Activity: 0%
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

سخنان صالح کاملا درست است متاسفانه بعضی ها معنی غلطی برداشت می کنند چنانکه در یکی از سایت ها یک هموطن ایران دوست جمله " دریغ .............. کنام سگان و شغالان شود" نوشته بود چون فکر می کرد معنی شعر اینست که " دریغ است که ایران منزلگه بیگانگان شود ." اما می دانیم که این برداشت غلط است و معنی درست همان است که صالح فرموده . "دریغ است ایران وطن دلیر مردان نابود شود "
sofi3940 آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
این کاربر از sofi3940 بخاطر ارسال این پست تشکر کرده است :
قدیمی 06-25-2015, 10:40 AM   #9
foxhunter
 
foxhunter's Avatar
 
تاریخ عضویت: Sep 2008
محل سکونت: Tehran
پست ها: 71
تشکرها: 1,207
در 33 پست 53 بار تشکر شده
Points: 8,098, Level: 60
Points: 8,098, Level: 60 Points: 8,098, Level: 60 Points: 8,098, Level: 60
Activity: 0%
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

درود به همگی دوستان و سپاس از صالح عزیز بابت این پست. مطلبی که گذاشتی هم درسته و هم غلط! این نکته که پلنگان و شیران با دشمنان ایران ارتباطی نداره و منظور از مصراع دوم هم استعاره ای از ویران شدن ایرانه کاملا درسته. ولی اشتباهاتی در بقیه این استدلال وجود داره. من توضیح استاد جلال خالقی مطلق و سایر شاهنامه پژوهان بنام رو براتون میگم.
اول اینکه در این مصراع پلنگان و شیران نه استعاره ای از دشمنان ایرانه و نه حتی پهلوانان ایران! پلنگان و شیران در اینجا دقیقا خود پلنگان و شیران معنی میده و کنام هم همون آشیانه!
کلمه "شود" هم در گویش خراسانی به معنی از دست رفتن استفاده نمیشه و مربوط به گویش شمالیه و فردوسی بسیار به گویش خراسانی وفاداره و در اینجا همون معنای اصلی شدن رو میده. همچنان که در جای دیگه ای از شاهنامه اینگونه کاربرد "شدن" رو نمی بینیم.
و اما مفهوم مصراع. نکته ای که در اینجا وجود داره تضاد بین تمدن و ویرانیه. کنام پلنگان و شیران که مجازی از کل جانواران وحشیه جاییه که در اونجا هیچ خبری از تمدن و شهری گری نیست. مطمعنا در اطراف جایی که انسان زندگی میکنه هیچ شیر و پلنگی زندگی نمیکنه و کنام پلنگان و شیران استعاره ای از ویرانه هست. در گذشته معمول بود که اگر دشمن شهری رو فتح میکرد از سر دشمنی و بدخویی مردم رو کشتار میکرد و به بردگی میگرفت و کل شهر رو با خاک یکسان میکرد و اون شهر به ویرانه ای بدل میشد. فردوسی در این بیت از اینکه روزی تمدن ایرانی تبدیل به ویرانه بشه افسوس میخوره.
foxhunter آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
2 کاربر از foxhunter بخاطر ارسال این پست تشکر کرده اند:
قدیمی 06-25-2015, 05:20 PM   #10
saeed.sajedi
 
saeed.sajedi's Avatar
 
تاریخ عضویت: Jan 2009
محل سکونت: بجنورد-تهران
پست ها: 136
تشکرها: 102
در 100 پست 369 بار تشکر شده
Points: 10,575, Level: 68
Points: 10,575, Level: 68 Points: 10,575, Level: 68 Points: 10,575, Level: 68
Activity: 0%
Activity: 0% Activity: 0% Activity: 0%
پیش فرض پاسخ : اصلاح یک اشتباه تاریخی درباره بیت معروف فردوسی/دریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شود

امروز بعد مدتها که این پست جالب رو میخوندم و پاسخ هارو میدیدم نکته ای به نظرم اومد که حیفم اومد نگم..یکی از نقاط قوت شاهنامه رعایت لزوم ما یلزم در قافیه است..که یعنی تعداد حروف بیشتری مشترک باشه تو قافیه بیشتر از حد ضرورت..مثلا میشه کامل رو با عاقل قافیه کرد ولی قطعا قافیه کامل با شامل که سه حرف مشترک دارن از لحاظ موسیقی غنای بیشتری به شعر میده..هم قافیه ویران هیچ درنده دیگه ای بهتر از شیران نمیشینه..استاد شفیعی کدکنی بحث زیبا و مفیدی راجع به همین نقطه قوت قافیه های فردوسی تو کتاب موسیقی شعر دارن
ارسال شده توسط تلفن همراه
saeed.sajedi آنلاین نیست.   پاسخ با نقل قول
4 کاربر از saeed.sajedi بخاطر ارسال این پست تشکر کرده اند:
پاسخ


کاربران در حال دیدن موضوع: 1 نفر (0 عضو و 1 مهمان)
 
ابزارهای موضوع
نحوه نمایش

قوانین ارسال
شما نمی توانید موضوع جدید ارسال کنید.
شما نمی توانید به موضوعات پاسخ دهید.
شما نمی توانید فایل پیوست کنید.
شما نمی توانید پست های خود را ویرایش کنید.

BB code فعال
شکلک ها فعال
کد [IMG] فعال
کد HTML غیر فعال

مراجعه سریع


ساعت جاری 07:09 AM با تنظیم GMT +4.5 می باشد.


Powered by vBulletin Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd

Persian Language Powered by Mihan IT